Hướng dẫn và đạo đức dành cho phản biện viên
1. Mục đích
Hướng dẫn này là tài liệu dành cho các phản biện viên được Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh (HCMCOUJS) mời tham gia phản biện. Tài liệu làm rõ các kỳ vọng đối với phản biện viên, nghĩa vụ đạo đức, cấu trúc nhận xét, văn phong, bảo mật, hạn chế sử dụng AI, đạo đức trích dẫn, xung đột lợi ích và thời hạn phản biện.
2. Trước khi chấp nhận phản biện
Trước khi chấp nhận, phản biện viên cần xác nhận rằng mình:
- có chuyên môn phù hợp;
- có đủ thời gian;
- không có xung đột lợi ích;
- có thể bảo đảm bảo mật;
- có thể cung cấp nhận xét độc lập và mang tính xây dựng;
- đồng ý tuân thủ các chính sách của HCMCOUJS.
Nếu không đáp ứng bất kỳ điều kiện nào, phản biện viên nên từ chối kịp thời.
3. Tuyên bố của phản biện viên
Bằng việc chấp nhận phản biện, phản biện viên xác nhận:
- Tôi không có xung đột lợi ích thực tế hoặc tiềm ẩn.
- Tôi sẽ giữ bí mật bản thảo.
- Tôi sẽ không sử dụng bản thảo phục vụ lợi ích cá nhân.
- Tôi sẽ không tải bản thảo lên các công cụ AI không được phép.
- Tôi sẽ cung cấp nhận xét khách quan, tôn trọng và có căn cứ.
4. Cấu trúc nhận xét được khuyến nghị
Báo cáo phản biện thông thường nên bao gồm các nội dung sau:
- phù hợp với mục đích và phạm vi của Tạp chí;
- tiêu đề, tóm tắt và từ khóa;
- tính mới và đóng góp khoa học;
- tổng quan tài liệu và cơ sở lý thuyết;
- câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu hoặc giả thuyết;
- phương pháp, dữ liệu và thiết kế nghiên cứu;
- phân tích, kết quả và diễn giải;
- thảo luận, hàm ý và hạn chế;
- đạo đức, minh bạch dữ liệu và khai báo sử dụng AI;
- ngôn ngữ, cấu trúc và trình bày;
- khuyến nghị.
5. Văn phong phản biện
Phản biện viên phải sử dụng văn phong chuyên nghiệp, tôn trọng và mang tính xây dựng.
Phản biện viên cần tránh:
- phê bình mang tính cá nhân;
- nhận xét có tính phân biệt đối xử;
- ngôn ngữ mỉa mai;
- các nhận định thiếu căn cứ;
- bình luận mang tính thù địch hoặc xúc phạm.
6. Bảo mật
Phản biện viên không được:
- chia sẻ bản thảo;
- liên hệ với tác giả;
- tiết lộ nội dung nhận xét;
- để lộ danh tính trong phản biện kín hai chiều;
- sử dụng thông tin chưa công bố;
- lưu giữ bản sao không cần thiết sau khi hoàn thành phản biện.
7. Hạn chế sử dụng AI
Phản biện viên không được tải bản thảo mật, dữ liệu, hình ảnh, bảng biểu, mã lệnh hoặc nội dung nhận xét lên các công cụ AI công khai hoặc hệ thống bên thứ ba không được phép.
AI không được thay thế chuyên môn, phán xét hay trách nhiệm của phản biện viên.
Nếu sử dụng các công cụ được cho phép, phản biện viên vẫn hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác, công bằng và liêm chính của nhận xét.
8. Đạo đức trích dẫn
Phản biện viên chỉ được đề xuất bổ sung tài liệu trích dẫn khi thực sự liên quan và cần thiết.
Phản biện viên không được:
- ép buộc tác giả trích dẫn công trình của phản biện viên một cách không cần thiết;
- yêu cầu trích dẫn tự trích dẫn tạp chí không liên quan;
- thúc đẩy liên minh trích dẫn (citation cartel);
- làm tăng chỉ số trích dẫn vì lợi ích cá nhân hoặc lợi ích của tạp chí.
9. Thời gian
Phản biện viên được kỳ vọng:
- phản hồi lời mời trong vòng 7 ngày làm việc;
- nộp nhận xét vòng 1 trong vòng 28 ngày làm việc;
- nộp nhận xét phản biện lại trong vòng 14 ngày làm việc;
- đề nghị gia hạn càng sớm càng tốt nếu cần.
Thông tin chính sách