Chính sách tư cách tác giả và đóng góp

1. Mục đích

Chính sách này quy định các nguyên tắc, tiêu chuẩn, trách nhiệm, yêu cầu khai báo, cơ chế xử lý tranh chấp và biện pháp bảo vệ liêm chính liên quan đến tư cách tác giả đối với tất cả bản thảo nộp cho Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh.

Chính sách này nhằm:

  • bảo đảm mọi người đứng tên tác giả đều có đóng góp học thuật thực chất;
  • ngăn ngừa tác giả ẩn danh, tác giả tặng danh, tác giả danh nghĩa, tác giả danh dự và mua bán quyền tác giả;
  • thúc đẩy minh bạch trong khai báo đóng góp tác giả;
  • hỗ trợ áp dụng chuẩn CRediT;
  • bảo vệ tính toàn vẹn của hồ sơ khoa học;
  • giảm thiểu tranh chấp tác giả trước, trong và sau xuất bản.

2. Tiêu chuẩn xác lập tư cách tác giả

Tư cách tác giả phải được xác lập trên cơ sở đóng góp học thuật thực chất, trách nhiệm giải trình, minh bạch và phê duyệt bản thảo cuối cùng.

Một cá nhân chỉ nên được ghi nhận là tác giả khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

2.1. Đóng góp học thuật thực chất

Cá nhân có đóng góp đáng kể vào một hoặc nhiều nội dung sau:

  • ý tưởng hoặc thiết kế nghiên cứu;
  • xây dựng câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết hoặc khung lý thuyết;
  • phương pháp luận hoặc thiết kế nghiên cứu;
  • thu thập dữ liệu, thực địa, thực nghiệm hoặc điều tra;
  • phân tích hoặc diễn giải dữ liệu;
  • phát triển mô hình, thuật toán, công cụ hoặc thiết bị;
  • lập luận học thuật;
  • soạn thảo hoặc phản biện, chỉnh sửa bản thảo một cách chuyên sâu.

2.2. Những trường hợp không đủ điều kiện đứng tên tác giả

Các đóng góp sau, nếu đứng riêng lẻ, không đủ điều kiện để được ghi tên tác giả:

  • giám sát chung;
  • hỗ trợ hành chính;
  • định dạng kỹ thuật;
  • nhập liệu thông thường;
  • dịch thuật máy móc;
  • chỉ hiệu đính ngôn ngữ;
  • chỉ tìm kiếm tài trợ;
  • chỉ cung cấp cơ sở vật chất hoặc thiết bị;
  • lãnh đạo tổ chức;
  • được phép tiếp cận dữ liệu nhưng không có đóng góp học thuật.

Các đóng góp này có thể được ghi nhận trong phần Lời cảm ơn nếu phù hợp.

3. Chuẩn khai báo đóng góp tác giả CRediT

Tạp chí có thể yêu cầu tác giả khai báo đóng góp của từng người theo chuẩn CRediT hoặc biểu mẫu tương đương của Tạp chí.

Các vai trò CRediT bao gồm:

  • Conceptualization - xây dựng ý tưởng, mục tiêu, giả thuyết hoặc khung nghiên cứu;
  • Methodology - thiết kế phương pháp, mô hình hoặc quy trình nghiên cứu;
  • Software - phát triển phần mềm, mã lệnh, thuật toán hoặc công cụ phân tích;
  • Validation - kiểm tra và xác nhận độ tin cậy của dữ liệu, mô hình hoặc kết quả;
  • Formal Analysis - thực hiện phân tích định lượng, định tính, thống kê hoặc chuyên ngành;
  • Investigation - thực hiện khảo sát, thí nghiệm, phỏng vấn, thu thập bằng chứng;
  • Resources - cung cấp nguồn lực nghiên cứu, dữ liệu, thiết bị hoặc tài liệu;
  • Data Curation - quản lý, làm sạch, mã hóa, lưu trữ và tổ chức dữ liệu;
  • Writing – Original Draft - viết bản thảo đầu tiên hoặc các phần chính;
  • Writing – Review & Editing - chỉnh sửa, phản biện, tái cấu trúc và hoàn thiện bản thảo;
  • Visualization - thiết kế bảng, hình, biểu đồ, sơ đồ hoặc trình bày trực quan dữ liệu;
  • Supervision - giám sát học thuật hoặc định hướng nghiên cứu;
  • Project Administration - điều phối dự án, tiến độ hoặc hồ sơ nghiên cứu;
  • Funding Acquisition - xin, quản lý hoặc bảo đảm nguồn tài trợ nghiên cứu.

Khai báo CRediT không tự động xác lập tư cách tác giả. Một cá nhân có thể có vai trò CRediT nhưng vẫn không đủ điều kiện là tác giả nếu không đáp ứng tiêu chuẩn tác giả.

4. Tác giả liên hệ

Tác giả liên hệ là đầu mối chính thức giữa nhóm tác giả và Tạp chí.

Tác giả liên hệ có trách nhiệm:

  1. bảo đảm tất cả tác giả đồng ý nộp bản thảo;
  2. xác nhận tên tác giả, thứ tự tác giả, cơ quan công tác, ORCID, email và metadata;
  3. nộp đầy đủ các tuyên bố bắt buộc;
  4. điều phối sửa bài và phản hồi phản biện;
  5. bảo đảm tất cả tác giả phê duyệt bản cuối;
  6. thông báo các vấn đề sau xuất bản cho toàn bộ nhóm tác giả;
  7. hợp tác với Tạp chí khi có điều tra đạo đức.

Tác giả liên hệ không được tự ý thêm, xóa, thay đổi thứ tự hoặc sửa thông tin tác giả nếu không có sự đồng thuận bằng văn bản của tất cả tác giả và sự chấp thuận của Tạp chí khi cần.

5. Thứ tự tác giả

Thứ tự tác giả phải được tất cả tác giả thống nhất trước khi nộp bài.

Tạp chí không quyết định thay thứ tự tác giả cho nhóm tác giả, trừ khi có nghi vấn đạo đức, tranh chấp hoặc vi phạm chính sách cần xử lý.

Thứ tự tác giả nên phản ánh:

  1. mức độ đóng góp học thuật;
  2. quy ước trong từng lĩnh vực;
  3. sự thỏa thuận minh bạch giữa các tác giả;
  4. trách nhiệm đối với bản thảo.

Tạp chí yêu cầu sự thống nhất giữa:

  • file bản thảo;
  • metadata trên OJS;
  • mẫu thư ngỏ;
  • mẫu cam kết của tác giả;
  • tuyên bố đóng góp;
  • phiên bản đã xuất bản.

6. Các hành vi sai phạm về tác giả bị nghiêm cấm

Tạp chí không chấp nhận bất kỳ hình thức ghi nhận tác giả sai lệch nào.

6.1. Tác giả ẩn danh

Tác giả ẩn danh là trường hợp một cá nhân có đóng góp học thuật đáng kể nhưng không được ghi nhận là tác giả hoặc không được khai báo phù hợp.

6.2. Tác giả tặng danh

Tác giả tặng danh là trường hợp ghi tên một cá nhân không có đóng góp học thuật thực chất.

6.3. Tác giả danh nghĩa

Tác giả danh nghĩa là trường hợp đưa tên một cá nhân có uy tín, chức vụ hoặc ảnh hưởng học thuật vào danh sách tác giả nhằm tăng khả năng được chấp nhận.

6.4. Tác giả danh dự

Tác giả danh dự là trường hợp ghi tên một cá nhân do chức vụ, vị trí quản lý, uy tín tổ chức hoặc vai trò giám sát chung nhưng không có đóng góp học thuật đủ điều kiện.

6.5. Mua bán quyền tác giả

Mua bán quyền tác giả bao gồm mua, bán, trao đổi hoặc môi giới vị trí tác giả thông qua cơ sở sản xuất bài báo gian lận (paper mills), dịch vụ môi giới công bố hoặc bên thứ ba phi đạo đức.

Các hành vi bị cấm này được phản ánh trực tiếp trong chính sách đạo đức hiện hành, trong đó đã xác định tác giả ẩn danh (ghost authorship), tác giả danh nghĩa (guest authorship), tác giả tặng danh (gift authorship), tác giả danh dự (honorary authorship) và mua bán tư cách tác giả là các hành vi không được chấp nhận.

7. Thay đổi danh sách, thứ tự hoặc thông tin tác giả

Tạp chí xem mọi yêu cầu thêm, xóa, đổi thứ tự hoặc sửa thông tin tác giả sau khi nộp bài là vấn đề đạo đức xuất bản.

7.1. Nguyên tắc chung

Danh sách và thứ tự tác giả phải được xác lập đầy đủ tại thời điểm nộp bài.

Mọi thay đổi phải có:

  1. văn bản giải trình;
  2. bảng đóng góp cập nhật;
  3. xác nhận bằng văn bản của tất cả tác giả hiện tại;
  4. xác nhận của người được thêm hoặc bị xóa;
  5. bản thảo và metadata đã cập nhật;
  6. tài liệu bổ sung nếu Tạp chí yêu cầu.

7.2. Trước phản biện

Có thể xem xét thay đổi nếu có lý do chính đáng và hồ sơ đầy đủ.

7.3. Sau phản biện

Thay đổi sau phản biện là trường hợp ngoại lệ và cần giải trình thuyết phục. Tạp chí sẽ đánh giá liệu thay đổi có ảnh hưởng đến tính liêm chính của quy trình phản biện hay không.

7.4. Sau duyệt đăng

Về nguyên tắc, không chấp nhận thay đổi tác giả sau khi bản thảo đã được chấp nhận, trừ trường hợp đặc biệt liên quan đến sai sót hoặc sai phạm nghiêm trọng về tác giả.

7.5. Sau xuất bản

Các thay đổi về tác giả sau khi xuất bản không được xử lý như các thay đổi thông thường. Chúng sẽ được giải quyết thông qua sửa lỗi (correction), ghi chú biên tập (editorial note), thông báo lo ngại hoặc rút bài (expression of concern or retraction), tùy theo từng trường hợp cụ thể.

8. Tranh chấp tác giả

Tạp chí không đóng vai trò cơ quan tài phán hoặc hội đồng nội bộ để phân xử tranh chấp tác giả thay cho cơ quan công tác, tổ chức nghiên cứu hoặc cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, Tạp chí có trách nhiệm bảo vệ tính liêm chính của quy trình biên tập và hồ sơ khoa học.

Quy trình xử lý:

  1. tiếp nhận và ghi nhận tranh chấp;
  2. đánh giá sơ bộ;
  3. tạm dừng xử lý bản thảo khi cần;
  4. yêu cầu giải trình và bằng chứng;
  5. rà soát bảng đóng góp và hồ sơ trao đổi;
  6. chuyển cơ quan/tổ chức chủ quản xác minh khi cần;
  7. ra quyết định biên tập dựa trên hồ sơ hiện có;
  8. áp dụng biện pháp hậu kiểm nếu phù hợp.

Kết quả có thể gồm:

  • tiếp tục xử lý;
  • yêu cầu chỉnh sửa thông tin tác giả;
  • tạm dừng xử lý;
  • từ chối bản thảo;
  • sửa lỗi;
  • thông báo quan ngại;
  • rút bài;
  • chuyển cơ quan chủ quản xử lý.

9. Biện pháp xử lý

Tùy mức độ, Tạp chí có thể:

  • yêu cầu làm rõ;
  • yêu cầu nộp lại bản khai đã chỉnh sửa;
  • tạm dừng xử lý;
  • từ chối bản thảo;
  • thông báo cho cơ quan chủ quản;
  • sửa lỗi hoặc rút bài;
  • cấm nộp bài trong một thời gian nhất định;
  • lưu hồ sơ vụ việc vào tài liệu đạo đức nội bộ.

Chính sách này được áp dụng đồng bộ với:

Thông tin chính sách

Mục

Nội dung

Chủ sở hữu

Hội đồng Biên tập HCMCOUJS

Phê duyệt bởi

Hội đồng Biên tập HCMCOUJS

Phiên bản

3.0

Ngày hiệu lực

08-2026

Chu kỳ xem xét

Hằng năm