Tác động của công nghiệp hóa đến phát triển con người ở Việt Nam: Đối xứng hay bất đối xứng?
Các tác giả
-
Đặng Bắc Hải
Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Namhttp://orcid.org/0000-0002-2698-1770
- Bùi Hoàng Ngọc ngocbh@huit.edu.vn
Trường Đại học Công Thương, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Namhttps://orcid.org/0000-0002-1892-985XDOI:
10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.21.9.5547.2026Từ khóa:
công nghiệp hóa; đô thị hóa; phát triển con người; toàn cầu hóa; Việt NamPhân loại JEL:
C32; O14; R38Tóm tắt
Công nghiệp hóa từ lâu đã được khuyến nghị là chiến lược mà các quốc gia đang phát triển nên theo đuổi để thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển. Tuy nhiên, công nghiệp hóa có tác động phi đối xứng hay đối xứng vẫn là ẩn số. Bằng việc áp dụng đồng thời phương pháp tự hồi quy phân phối trễ tuyến tính và phi tuyến tính, bài viết này muốn điều tra ảnh hưởng của công nghiệp hóa, đô thị hóa và toàn cầu hóa đến sự phát triển vốn con người trong bối cảnh kinh tế Việt Nam. Kết quả thực nghiệm khẳng định được những cú sốc tích cực trong công nghiệp hóa có tác động cải thiện vốn con người ở Việt Nam trong giai đoạn 1986 - 2023. Toàn cầu hóa có tác động cùng chiều với vốn con người, trong khi đó thì ảnh hưởng của đô thị hóa là chưa rõ ràng. Dựa trên các phát hiện này, bài viết khuyến nghị các cơ quan quản lý cần có lộ trình và giải pháp để trung hòa những tác động tiêu cực của quá trình công nghiệp hóa.
Tải xuống
Dữ liệu tải xuống chưa có sẵn.Tài liệu tham khảo
Abbasi, K. R., Shahbaz, M., Jiao, Z., & Tufail, M. (2021). How energy consumption, industrial growth, urbanization, and CO2 emissions affect economic growth in Pakistan? A novel dynamic ARDL simulations approach. Energy, 221, Article 119793. https://doi.org/10.1016/j.energy.2021.119793
Arrow, K. J (1962). The economic implications of learning by doing. Review of Economic Studies, 29(3), 155-173. https://doi.org/10.2307/2295952
Broock, W. A., Scheinkman, J. A., Dechert, W. D., & LeBaron, B. (1996). A test for independence based on the correlation dimension. Econometric Reviews, 15(3), 197-235. https://doi.org/10.1080/07474939608800353
Bui, H. N. (2024). Ô nhiễm môi trường và phúc lợi của người dân Việt Nam [Environmental pollution and well-being in Vietnam]. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 35(7), 21-35. https://doi.org/10.24311/jabes/2024.35.7.7
Bui, H. N., & Bui, V. Q. A. (2024). Nghiên cứu sự đánh đổi giữa hạnh phúc của người dân và dấu chân sinh thái ở Việt Nam [Studying the trade-off between human well-being and ecological footprint in Vietnam]. Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Tp. HCM, 19(9), 65-78. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.19.9.3292.2024
Bui, H. N., Nguyen, L. N., & Nguyen, H. M. T. (2024). Chuyển đổi số và vốn con người trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giảm bớt sự phụ thuộc vào tài nguyên: Trường hợp các nước RCEP [The role of digital transformation and human capital in reducing national resource dependence in RCEP countries]. Những Vấn Đề Kinh Tế và Chính Trị Thế Giới, 336, 14-25.
CEIC. (n.d.). Vietnam VN: GDP: % of GDP: Gross value added: Industry. https://www.ceicdata.com/en/vietnam/gross-domestic-product-share-of-gdp/vn-gdp--of-gdp-gross-value-added-industry
Chen, P. (2025). Industrialization and pollution: The long-term impact of early-life exposure on human capital formation. Journal of Public Economics, 241, Article 105270. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2024.105270
Chroufa, M. A., & Chtourou, N. (2023). Asymmetric relationship between exchange rate and inflation in Tunisia: Fresh evidence from multiple-threshold NARDL model and Granger quantile causality. SN Business & Economics, 3, Article 121. https://doi.org/10.1007/s43546-023-00499-0
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057-1072.
Fang, G., Liang, Y., & Qin, F. (2026). The long-term impact of industrialization campaigns on human capital accumulation: Evidence from the “Construction of Third Front” in China. Journal of Comparative Economics. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.jce.2026.01.001
Ghosh, P. K., & Paul, B. (2024). Influence of industrialization on sustainable development: Evidence from Asian and European developing countries. International Journal on Recent Trends in Business and Tourism, 8(4), 24-35. https://doi.org/10.31674/ijrtbt.2024.v08i04.003
Granger, C. W. J. (1988). Some recent developments in a concept of causality. Journal of Econometrics, 39(1-2), 199-211.
Haraguchi, N., Martorano, B., & Sanfilippo, M. (2019). What factors drive successful industrialization? Evidence and implications for developing countries. Structural Change and Economic Dynamics, 49, 266-276. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2018.11.002
KOF Swiss Economic Institute. (2018). KOF globalisation index. ETH Zurich. https://kof.ethz.ch/en/forecasts-and-indicators/indicators/kof-globalisation-index.html
Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483-499.
Lewis, W. A. (1954). Economic development with unlimited supplies of labour. The Manchester School, 22(2), 139-191. https://doi.org/10.1111/j.1467-9957.1954.tb00021.x
Li, Z., Wu, L., Li, J., & Zhang, Y. (2025). The impact of digital industrialization on the level of green development. International Review of Economics & Finance, 101, Article 104193. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104193
Marshall, A. (1920). Principles of economics (8th ed.). Macmillan.
Mighri, Z., & AlSaggaf, M. I. (2023). Asymmetric impacts of renewable energy consumption and economic complexity on economic growth in Saudi Arabia: Evidence from the NARDL model. Environmental Science and Pollution Research, 30(3), 7446-7473. https://doi.org/10.1007/s11356-022-22718-1
Nathaniel, S. P., Nwulu, N., & Bekun, F. (2020). Natural resource, globalization, urbanization, human capital, and environmental degradation in Latin American and Caribbean countries. Environmental Science and Pollution Research, 28(9), 6207-6221. https://doi.org/10.1007/s11356-020-10850-9
Ngo, T. H., Bui, M. B., & Ho, L. D. (2023). Mối quan hệ giữa chỉ số phát triển con người, cơ sở hạ tầng công nghệ, năng lượng tái tạo và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam [Time-frequency relationship between human development index, ICT, renewable energy and economic growth in Vietnam]. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 315, 13-25. https://doi.org/10.33301/jed.Vi.1123
Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1995). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. Department of Applied Economics, University of Cambridge.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biomètrika, 75(2), 335-346.
Popescu, G. H., Nica, E., Kliestik, T., Alpopi, C., Bigu, A. P., & Nita, S. C. (2024). The impact of ecological footprint, urbanization, education, health expenditure, and industrialization on child mortality: Insights for environment and public health in Eastern Europe. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(10), Article 1379. https://doi.org/10.3390/ijerph21101379
Qasim, M., & Grimes, A. (2022). Sustainability and wellbeing: The dynamic relationship between subjective wellbeing and sustainability indicators. Environment and Development Economics, 27(1), 1-19. https://doi.org/10.1017/s1355770x20000509
Rostow, W. W. (1990). The stages of economic growth: A non-communist manifesto. Cambridge University Press.
Shahzad, Ferraz, D., Nguyen, H. H., & Cui, L. B. (2022). Investigating the spillover and connectedness between financial globalization, high-tech industries and environmental footprints: Fresh evidence in context of China. Technological Forecasting and Social Change, 174, Article 121205. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.121205
Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In R. C. Sickles & W. C. Horrace (Eds.), Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (pp. 281-314). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
Statbase. (n.d.). Share of urban population | Vietnam. https://statbase.org/data/vnm-urban-population-proportion
Szirmai, A. (2012). Industrialisation as an engine of growth in developing countries, 1950-2005. Structural Change and Economic Dynamics, 23(4), 406-420. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2011.01.005
Tufail, M., Song, L., & Khan, Z. (2024). Green finance and green growth nexus: Evaluating the role of globalization and human capital. Journal of Applied Economics, 27(1), Article 2309437. https://doi.org/10.1080/15140326.2024.2309437
Vietnam Chamber of Commerce and Industry (VCCI). (2025). Báo cáo thống kê tình hình hợp tác thương mại và đầu tư quốc tế của Việt Nam [Statistical report on Vietnam’s international trade and investment cooperation].
Venkatraja, B. (2023). Integrating economic growth with the environmental intensity of human well-being: Evidence from Bhutan. Climate and Development, 15(8), 704-716. https://doi.org/10.1080/17565529.2022.2150046
United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). (1963). Report on utilization of dies and jigs in developing countries. https://www.unido.org/publications/ot/9635231/pdf
United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). (2024). Industial investment 2024. https://www.unido.org/sites/default/files/unido-publications/2024-06/Industrial%20Development%20Report%202024.pdf
United Nations Development Programme (UNDP). (2025a). Human development reports. Human development insights. https://hdr.undp.org/data-center/country-insights#/ranks
United Nations Development Programme (UNDP). (2025b). Việt Nam duy trì mức Phát triển Con người cao: Báo cáo của UNDP [Vietnam maintains a high level of human development: UNDP report]. https://www.undp.org/vi/vietnam/press-releases/viet-nam-duy-tri-muc-phat-trien-con-nguoi-cao-bao-cao-cua-undp
World Bank. (2024). World development indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
Zhang, M., Adebayo, T. S., Awosusi, A. A., Ramzan, M., Otrakçi, C., & Kirikkaleli, D. (2022). Toward sustainable environment in Italy: The role of trade globalization, human capital, and renewable energy consumption. Energy & Environment, 35(4), 2058-2086. https://doi.org/10.1177/0958305x221146941
Tải xuống
Ngày nộp: 13-03-2026Ngày duyệt đăng: 15-04-2026Ngày xuất bản: 24-06-2026Thống kê
Trang tóm tắt: 192 PDF: 136
FWCI: ---Cách trích dẫn
Đặng, B. H., & Bùi, H. N. (2026). Tác động của công nghiệp hóa đến phát triển con người ở Việt Nam: Đối xứng hay bất đối xứng?. Tạp Chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh Tế Và Quản trị Kinh Doanh, 21(9), 24–39. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.21.9.5547.2026Tải xuống trích dẫnGiấy phép
Bản quyền (c) 2026 Đặng Bắc Hải; Bùi Hoàng Ngọc
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 .
Các bài báo tương tự
- Phạm Thúy Hà, Đặng Ngọc Hùng, Hoàng Thị Việt Hà, Phạm Thị Hồng Diệp, Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến độ trễ của báo cáo kiểm toán tiếp cận theo phương pháp phân tích tổng hợp , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 20(12)2025
- Trần Tuấn Anh, Viễn cảnh phát triển của thị trường bán lẻ tại Việt Nam , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 11 (1) 2016
- Nguyễn Hồng Quân, Nguyễn Yến Nhi, Nguyễn Vân Nhi, Phùng Minh Khôi, Nhu cầu phục hồi của lao động cảm xúc dưới góc độ nguồn lực theo nhu cầu công việc tại các thành phố lớn ở Việt Nam , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 20(2)2025
- Nguyễn Thị Thu Hiền, Huỳnh Thị Thu Sương, Hiệu quả công việc của nhân viên ngành logistics dưới tác động của lãnh đạo chuyển hóa: Nhận diện hành vi tích cực , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 19(12)2024
- Nguyễn Tô Huy, Trương Thị Hoàng Oanh, Bùi Thị Cẩm Tú, Thái Thủy Tiên, Nguyễn Hoàng Ngọc Trâm, Tận dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong phát triển kinh tế số: Quan sát ngành nông nghiệp ở Việt Nam và Indonesia , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 20(1)2025
- Nguyễn Kim Đức, Nguyễn Ngọc Hòa, Nguyễn Thị Đài Trang, Nguyễn Đông Phong, Phát triển kinh tế tư nhân: Cơ hội, thách thức, và khung chiến lược hành động trong bối cảnh mới , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 21(7)2026
- Bùi Bích Xuân, Quách Thị Khánh Ngọc, Nguyễn Hùng Vỹ, Võ Thị Kim Mỹ, Trần Thị Thu Bình, Trách nhiệm xã hội điểm đến và sự ủng hộ du lịch biển: Vai trò trung gian của nhận thức tác động và sự hài lòng , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 21(12)2026 (ONLINE FIRST)
- Nguyễn Thị Ngọc Hương, Phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam thực trạng và giải pháp , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 8 (3) 2013
- Trần Thị Giang Tân, Trần Thị Thu Phường, Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định duy trì khách hàng tại các Công ty kiểm toán độc lập - nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 16 (1) 2021
- Trần Tiến Khai, Tổng quan cơ sở khoa học cho phát triển nông thôn bền vững ở Việt Nam , Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị kinh doanh: 10 (2) 2015
Bạn cũng có thể bắt đầu một tìm kiếm tương tự nâng cao cho bài báo này.
- Bùi Hoàng Ngọc ngocbh@huit.edu.vn