Ảnh hưởng của nhận định phê phán về thuật toán đến ý định sử dụng hệ thống gợi ý xã hội: Vai trò trung gian của niềm tin vào thuật toán trong thương mai điện tử

Các tác giả

DOI:

10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.21.6.5097.2026

Từ khóa:

hệ thống gợi ý xã hội; nhận định phê phán về thuật toán; niềm tin trực tuyến; sàn thương mại điện tử; thuật toán; ý định hành vi

Phân loại JEL:

D12; L81; M15; M31

Tóm tắt

Hệ thống gợi ý xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm người dùng và thúc đẩy hiệu quả kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử; tuy nhiên, các lo ngại liên quan đến tính giới hạn, tính dư thừa, tính khó nắm bắt và tính khai thác thương mại của thuật toán đã làm gia tăng sự kháng cự của người dùng đối với hệ thống. Nghiên cứu này nhằm phân tích ảnh hưởng của nhận định phê phán về thuật toán đến ý định hành vi sử dụng hệ thống gợi ý xã hội, đồng thời làm rõ vai trò trung gian của niềm tin vào thuật toán nền tảng thương mại điện tử. Dữ liệu được thu thập từ 321 người dùng thương mại điện tử tại Việt Nam và được phân tích bằng phương pháp mô hình cấu trúc tuyến tính Covariance-Based Structural Equation Modelling (CB-SEM) thông qua phần mềm Amos. Kết quả cho thấy các nhận định phê phán về thuật toán đều tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê đến niềm tin vào thuật toán, trong đó nhận định về tính giới hạn có ảnh hưởng mạnh nhất, trong khi niềm tin vào thuật toán tác động tích cực đến ý định sử dụng hệ thống gợi ý xã hội và đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ này. Đóng góp mới của nghiên cứu là việc áp dụng khung lý thuyết nhận định phê phán về thuật toán, được xây dựng dựa trên lý thuyết dân gian, vào bối cảnh hệ thống gợi ý xã hội trong thương mại điện tử tại Việt Nam. Qua đó, nghiên cứu bổ sung bằng chứng thực nghiệm về vai trò trung gian của niềm tin vào thuật toán và đề xuất các hàm ý quản trị cho doanh nghiệp thương mại điện tử nhằm cân bằng giữa cá nhân hóa trải nghiệm, minh bạch về thuật toán và bảo vệ quyền lợi người dùng.

Tải xuống

Dữ liệu tải xuống chưa có sẵn.

Tài liệu tham khảo

Benamati, J., Fuller, M. A., Serva, M. A., & Baroudi, J. (2010). Clarifying the integration of trust and TAM in e-commerce environments: Implications for systems design and management. IEEE Transactions on Engineering Management, 57(3), 380-393. https://doi.org/10.1109/TEM.2009.2023111

Benlian, A., Titah, R., & Hess, T. (2012). Differential effects of provider recommendations and consumer reviews in e-commerce transactions: An experimental study. Journal of Management Information Systems, 29(1), 237-272. https://doi.org/10.2753/MIS0742-1222290107

Cabiddu, F., Moi, L., Patriotta, G., & Allen, D. G. (2022). Why do users trust algorithms? A review and conceptualization of initial trust and trust over time. European Management Journal, 40(5), 685-706. https://doi.org/10.1016/j.emj.2022.06.001

Chang, T.-S., & Hsiao, W.-H. (2013). Factors influencing intentions to use social recommender systems: A social exchange perspective.Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(5), 357-363. https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0278

Corbitt, B. J., Thanasankit, T., & Yi, H. (2003). Trust and e-commerce: A study of consumer perceptions. Electronic Commerce Research and Applications, 2(3), 203-215. https://doi.org/10.1016/S1567-4223(03)00024-3

Tải xuống

Ngày nộp: 02-12-2025
Ngày duyệt đăng: 12-03-2026
Ngày xuất bản: 28-05-2026

Thống kê truy cập

Trang tóm tắt: 125
PDF: 79

Cách trích dẫn

Trần, H. L., Lại, M. S., Nguyễn, M. P., Nguyễn, L. T., Đồng, K. N., Lê, N. A. M., … Bùi, T. L. (2026). Ảnh hưởng của nhận định phê phán về thuật toán đến ý định sử dụng hệ thống gợi ý xã hội: Vai trò trung gian của niềm tin vào thuật toán trong thương mai điện tử. TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH, 21(6), 42–61. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.21.6.5097.2026